## مقدمه
کارمندان در هنگام طلاق باید به حقوق شغلی و مالی خود توجه داشته باشند...
طلاق و حقوق کارمندان: نکات مهم برای شاغلان
طلاق برای کارمندان (چه دولتی و چه بخش خصوصی) علاوه بر جنبههای عاطفی و خانوادگی، تاثیرات مستقیم و مهمی بر حقوق و مزایای شغلی دارد. این تاثیرات عمدتاً در حوزه مزایای رفاهی (مانند حق تأهل و عائلهمندی)، توقیف حقوق بابت مهریه یا نفقه، و حقوق مالی زن شاغل در طلاق ظاهر میشود. عدم آگاهی از این نکات میتواند منجر به مشکلات مالی، کسری حقوق یا حتی مسائل انضباطی در محل کار شود.
در ادامه به مهمترین نکات حقوقی مرتبط با طلاق برای شاغلان (مردان و زنان) اشاره میکنیم:
۱. تاثیر طلاق بر مزایای شغلی (حق تأهل / عائلهمندی / حق اولاد)
حق تأهل (حق عائلهمندی یا کمک هزینه تأهل)
این مزیت ماهانه (در سال ۱۴۰۴ حدود ۵۰۰ هزار تومان یا بیشتر بر اساس بخشنامهها) به کارمندان متأهل تعلق میگیرد.
پس از طلاق یا فوت همسر، حق تأهل قطع میشود.
این قطع برای مردان و زنان شاغل یکسان است.
ازدواج موقت (صیغه) شامل حق تأهل نمیشود.
نکته مهم: اگر طلاق را به کارگزینی / امور اداری محل کار اعلام نکنید و همچنان حق تأهل دریافت کنید، ممکن است بعداً مکلف به استرداد مبالغ دریافتی شوید (و حتی پیگیری انضباطی یا حقوقی).
حق اولاد (کمک هزینه فرزند)
این مزیت پس از طلاق قطع نمیشود و تا زمانی که فرزند تحت تکفل باشد (معمولاً تا ۱۸ سالگی یا تحصیل) ادامه دارد.
برای زنان شاغل: اگر پس از طلاق سرپرست فرزندان باشید (حضانت با مادر یا تکفل مالی)، همچنان حق اولاد دریافت میکنید.
برای مردان: پرداخت حق اولاد ادامه دارد، حتی اگر حضانت با مادر باشد (مگر توافق دیگری).
کارمندان زن شاغل پس از طلاق
طبق قانون مدیریت خدمات کشوری (ماده ۶۸ و بخشنامهها):
زنان شاغل، بازنشسته یا وظیفهبگیر که همسر ندارند (طلاق گرفته یا فوت شده)، یا همسرشان معلول/ازکارافتاده است، یا خود به تنهایی متکفل مخارج فرزندان هستند → از کمک هزینه عائلهمندی و اولاد برخوردار میشوند.
این مزیت برای حمایت از مادران سرپرست خانوار طراحی شده است.
۲. توقیف حقوق کارمند بابت مهریه، نفقه یا سایر حقوق مالی
ماده ۹۶ قانون اجرای احکام مدنی (مهمترین ماده در این زمینه):
از حقوق و مزایای کارمندان (دولتی، شرکتهای دولتی، بانکها، شهرداریها و بخش خصوصی مشابه):
اگر دارای زن و فرزند باشند → حداکثر یکچهارم (۲۵%) توقیف میشود.
اگر فاقد زن و فرزند باشند → حداکثر یکسوم (۳۳%) توقیف میشود.
چه مواردی قابل توقیف است؟
فقط حقوق پایه و مزایای مستمر (حقوق ثابت، فوقالعادههای شغلی مستمر).
مزایای غیرمستمر مانند اضافهکاری، حق ماموریت، عائلهمندی، حق اولاد معمولاً قابل توقیف نیستند (بر اساس آرای قضایی و نظریه مشورتی).
مهریه رایجترین دلیل توقیف حقوق کارمندان است.
زن میتواند اجراییه مهریه را بگیرد و درخواست کسر قسطی از حقوق همسر کارمند کند.
اخیراً (۱۴۰۳–۱۴۰۴) آرای دیوان عدالت اداری برخی بخشنامههای محدودکننده (مثل بخشنامه شرکت ملی نفت) را باطل کرده و کسر حقوق بابت مهریه را تسهیلتر کرده است.
نفقه گذشته یا اجرتالمثل نیز میتواند منجر به توقیف حقوق شود (با همان سقف ربع یا ثلث).
۳. حقوق مالی زن شاغل در طلاق (نکات ویژه)
شاغل بودن زن هیچکدام از حقوق مالی را سلب نمیکند:
مهریه کامل پرداخت میشود.
نفقه (اگر تمکین کرده باشد) حتی با وجود درآمد زن قابل مطالبه است (تا زمان طلاق و عده).
اجرتالمثل ایام زوجیت برای زنان شاغل هم قابل مطالبه است (برخلاف تصور رایج).
نفقه ایام عده و سایر حقوق پس از طلاق.
طلاق زن شاغل از نظر حقوقی تفاوتی با زن خانهدار ندارد؛ مرد همچنان مکلف به پرداخت حقوق مالی است.
۴. توصیههای عملی برای شاغلان در حال طلاق
فوری: طلاق را به واحد کارگزینی / امور اداری محل کار اعلام کنید تا مزایای اشتباه (مثل حق تأهل) قطع شود و از مشکلات بعدی جلوگیری گردد.
قبل از هر اقدامی با وکیل متخصص خانواده مشورت کنید، بهویژه اگر مهریه بالا یا توقیف حقوق مطرح است.
در طلاق توافقی، میتوانید توافق کنید که مهریه یا نفقه قسطی شود تا فشار بر حقوق کمتر باشد.
اگر کارمند زن هستید و سرپرست فرزند، بلافاصله درخواست مزایای سرپرستی (عائلهمندی پس از طلاق) را ثبت کنید.
مدارک طلاق (گواهی عدم امکان سازش یا حکم طلاق) را به محل کار ارائه دهید.