ثبت موسسات غیرتجاری: تفاوت‌ها، ساختار و کاربردها

## مقدمه

در کنار شرکت‌های تجاری، ساختار دیگری به نام «موسسات غیرتجاری» در قانون پیش‌بینی شده است. این موسسات برای مقاصد غیربازرگانی مانند امور علمی، ادبی، خیریه و خدماتی تشکیل می‌شوند. آیین‌نامه اصلاحی ثبت تشکیلات و موسسات غیرتجاری (مصوب ۱۳۳۷) مرجع قانونی این نهادهاست.

## انواع موسسات غیرتجاری

۱. موسسات انتفاعی: مقصود از تشکیل آن جلب منافع و تقسیم آن بین اعضا است (مانند آموزشگاه‌های زبان، کنکور یا دفاتر حقوقی).

۲. موسسات غیرانتفاعی (عام‌المنفعه): هدف آن‌ها تقسیم سود نیست بلکه اهداف اجتماعی، مذهبی یا خیریه را دنبال می‌کنند (مانند انجمن‌های اسلامی یا خیریه‌ها).

## تفاوت موسسه با شرکت تجاری

مهم‌ترین تفاوت در «موضوع فعالیت» است. شرکت‌های تجاری به قصد خرید و فروش و تجارت (ماده ۲ قانون تجارت) تشکیل می‌شوند، اما موسسات خدماتی هستند. همچنین در موسسات، حداقل تعداد اعضا ۲ نفر است و نیازی به وجود هیئت مدیره به شکل شرکت‌های سهامی نیست، هرچند ساختار مدیریتی مشابهی دارند.

## مراحل ثبت و مجوزها

بسیاری از موسسات قبل از ثبت در اداره ثبت شرکت‌ها، نیاز به اخذ مجوز از مراجع ذی‌ربط دارند. برای مثال، موسسات حقوقی نیاز به پروانه وکالت، موسسات خیریه نیاز به مجوز نیروی انتظامی یا سازمان بهزیستی و موسسات فرهنگی نیاز به مجوز وزارت ارشاد دارند.

## اساسنامه موسسات

در اساسنامه موسسه باید نام، موضوع، مرکز اصلی، سرمایه (که می‌تواند ریالی باشد یا صرفاً صوری)، اسامی موسسین و تابعیت آن‌ها ذکر شود. انحلال موسسات نیز می‌تواند به صورت ارادی یا با حکم دادگاه صورت گیرد. در موسسات غیرانتفاعی، دارایی باقی‌مانده پس از انحلال معمولاً به موسسات مشابه یا امور خیریه واگذار می‌شود.

## مزایای ثبت موسسه

ثبت موسسه به فعالیت‌های صنفی و خدماتی رسمیت می‌بخشد. امکان شرکت در مناقصات خدماتی، اخذ وام‌های بانکی و انعقاد قرارداد با ارگان‌های دولتی از مزایای اصلی ثبت موسسه است. همچنین از نظر مالیاتی، برخی موسسات غیرانتفاعی و خیریه تحت شرایطی از معافیت‌های گسترده برخوردارند.

## سوالات متداول (FAQ)

۱. آیا موسسه غیرتجاری می‌تواند خرید و فروش انجام دهد؟

خرید و فروش نباید شغل اصلی موسسه باشد، اما برای تامین هزینه‌ها می‌تواند فعالیت‌های جانبی داشته باشد.

۲. حداقل سرمایه برای ثبت موسسه چقدر است؟

مانند شرکت‌ها، حداقل یک میلیون ریال.

۳. آیا وکلای دادگستری ملزم به ثبت موسسه هستند؟

برای فعالیت گروهی و استفاده از نام تجاری، ثبت موسسه حقوقی الزامی است.

## نتیجه‌گیری

موسسات غیرتجاری قالبی مناسب برای فعالیت‌های تخصصی و خدماتی هستند که نیاز به تشریفات پیچیده شرکت‌های سهامی ندارند.

برای ثبت موسسات حقوقی، فرهنگی یا خیریه و اخذ مجوزهای مربوطه، از خدمات تخصصی ما بهره‌مند شوید.